Swarovski verrekijker: hoe werkt hoogwaardige optiek?
Een goede verrekijker is meer dan alleen een stuk glas en metaal. Achter elk scherp beeld gaan tientallen technische beslissingen schuil: de keuze van het glas, de opbouw van het prismasysteem, de dikte van de coatings en de nauwkeurigheid waarmee alle onderdelen zijn samengesteld. Swarovski Optik staat al decennialang bekend als een van de meest veeleisende fabrikanten op dit gebied. In dit artikel leggen wij uit hoe een Swarovski verrekijker is opgebouwd, welke technische begrippen u moet kennen en wat deze in de praktijk voor u als gebruiker betekenen.
De opbouw van een verrekijker
Een verrekijker bestaat uit twee afzonderlijke kijkerhelften die mechanisch met elkaar zijn verbonden via een brug. Elke helft bevat drie hoofdcomponenten: het objectief, het omkeersysteem en het oculair. Deze drie elementen werken samen om een vergroot, rechtopstaand en scherp beeld te produceren. Beide optische systemen, die van de verrekijker en die van uw ogen, zijn op elkaar afgestemd. Begrijpen hoe zij samenwerken helpt u bij de keuze van de juiste kijker.
Het objectief
Het objectief is de lens aan de voorzijde van de verrekijker, de kant die u op het onderwerp richt. De belangrijkste taak van het objectief is licht verzamelen. Hoe groter de diameter van het objectief, hoe meer licht er de kijker in kan. Dit is met name van belang bij weinig licht, zoals in de schemering of bij bewolkt weer.
Het beeld dat via het objectief binnenkomt is verkleind en staat op zijn kop. Dat klinkt vreemd, maar dit is een natuurkundig gevolg van de manier waarop lenzen licht breken. Het omkeersysteem corrigeert dit vervolgens.
Het omkeersysteem
Het omkeersysteem zorgt ervoor dat het ondersteboven gekeerde beeld van het objectief wordt rechtgezet, zodat u een normaal beeld ziet. In verrekijkers gebeurt dit met prisma's. Er zijn twee gangbare prismasystemen: het porrosysteem en het dakkantsysteem.
Bij een porroprismakijker zijn de twee kijkerhelften in een karakteristieke geknikte vorm geplaatst. Dit geeft doorgaans een groter dieptezicht. Dakkantkijkers hebben een compactere, rechte vorm en zijn populairder geworden dankzij hun handzame afmetingen. In beide gevallen wordt het licht meervoudig intern gereflecteerd totdat het recht en rechtopstaand het oculair bereikt.
Het oculair en de gezichtsveldopeningen
Het oculair is de lens waarachter u met uw oog kijkt. Het vergroot het verkleinde beeld dat het objectief heeft gevormd, vergelijkbaar met de werking van een loep. Bij een hoogwaardige Swarovski verrekijker is het oculair constructief zo uitgewerkt dat het beeld tot aan de rand scherp is en het gezichtsveld zo groot mogelijk. De oculairen van Swarovski verrekijkers zijn qua optisch ontwerp vergelijkbaar met professionele fotolenzen.
Binnen het optische systeem bevinden zich meerdere openingen die de lichtdoorval reguleren. De objectiefopening bepaalt hoeveel licht er binnenkomt. Bijkomende openingen, de gezichtsveldopeningen, filteren het binnenvallende licht zodat alleen het bruikbare deel doorgaat. Bij hoogwaardige verrekijkers is dit zo nauwkeurig afgestemd dat het resultaat een randscherp beeld is met een groot en aangenaam gezichtsveld.
De uittredepupil
De uittredepupil is de lichtbundel die de kijker via het oculair verlaat en het oog bereikt. De diameter ervan berekent u als volgt: objectiefdiameter gedeeld door de vergroting. Een kijker met een objectief van 42 mm en een vergroting van 7x heeft dus een uittredepupil van 6 mm.
U kunt de uittredepupil zelf waarnemen door de kijker op circa 30 centimeter afstand van uw oog te houden en naar het oculair te kijken. U ziet dan een helder lichtschijfje, dat is de uittredepupil. De grootte ervan zegt iets over hoeveel licht de kijker doorlaat. Bij gebruik in de schemering is een grotere uittredepupil gunstig, omdat uw oogpupil zich dan verder opent en meer licht nodig heeft om een helder beeld te vormen.
Optische factoren die de keuze bepalen
De vergroting
De vergroting geeft aan hoe veel keer dichterbij een object lijkt ten opzichte van waarnemen met het blote oog. Met een 8x verrekijker ziet u een reebok op 200 meter afstand alsof hij op 25 meter staat. Een hogere vergroting klinkt altijd beter, maar dat is niet vanzelfsprekend. Hoe hoger de vergroting, hoe gevoeliger de kijker is voor handtrillingen en hoe kleiner het gezichtsveld wordt. Voor algemeen gebruik en in moeilijke lichtomstandigheden biedt een vergroting tussen de 7x en 10x de beste balans.
Het gezichtsveld
Het gezichtsveld is het gedeelte van de werkelijkheid dat u in één oogopslag door de kijker ziet. Dit wordt uitgedrukt in meters op 1000 meter afstand. Een gezichtsveld van 120 m/1000 m betekent dat u op 1000 meter afstand een breedte van 120 meter in beeld hebt.
Een groter gezichtsveld maakt het gemakkelijker om bewegende dieren te volgen of een overzicht te bewaren in een groot landschap. Vergroting en gezichtsveld staan echter in direct verband met elkaar: hoe hoger de vergroting, hoe smaller het gezichtsveld. Wie regelmatig op drijfjacht gaat of vogels volgt in vlucht, kiest bij voorkeur voor een lagere vergroting met een breed gezichtsveld. Voor bergjacht of waarneming op grote afstand is een hogere vergroting met smaller veld doorgaans logischer.
Het schemergetal
Het schemergetal is een berekende waarde die een indicatie geeft van hoe goed een kijker presteert in weinig licht. De formule is: de wortel van objectiefdiameter maal vergroting. Een kijker met een objectief van 42 mm en 8x vergroting heeft een schemergetal van ongeveer 18,3.
Hoewel het schemergetal in technische documentatie vaak wordt vermeld, is het in de praktijk een beperkte maatstaf. Het schemergetal is alleen zinvol wanneer de uittredepupil minstens even groot is als de oogpupil. Als de uittredepupil kleiner is dan de oogpupil, ontvangt het oog te weinig licht en ziet het beeld er donker uit, ongeacht wat het schemergetal aangeeft. Een grote uittredepupil, gecombineerd met een hoge lichttransmissie, is in de praktijk een betrouwbaardere graadmeter voor schemeringsprestaties.
Beeldkwaliteit: waar het verschil wordt gemaakt
Contrast en coating
Contrast beschrijft hoe duidelijk lichte en donkere vlakken van elkaar worden gescheiden in het beeld. Een kijker met een hoog contrast geeft haarscherpe overgangen tussen licht en schaduw, waardoor details goed te onderscheiden zijn. Bij een laag contrast lijkt het beeld vlak en wazig, zelfs als de technische scherpstelling correct is. Dit maakt het identificeren van wild of vogels aanzienlijk moeilijker.
Contrast wordt bepaald door de kwaliteit van het glas én door de coatings die op de lenzen zijn aangebracht. Onbeschermd glas reflecteert op elk oppervlak circa vijf procent van het invallende licht. Bij een kijker met twaalf optische oppervlakken loopt dit onbehandeld op tot een lichtverlies van bijna de helft. Hoogwaardige coatings verminderen deze reflecties drastisch en verhogen daarmee zowel de lichttransmissie als het contrast.
Lichtdoorlaatbaarheid of transmissie
Lichttransmissie geeft aan welk percentage van het invallende licht ook daadwerkelijk het oog bereikt. Topklasse verrekijkers behalen waarden van circa 90 tot 93 procent. Hogere waarden zijn bij realistisch geproduceerde kijkers nauwelijks haalbaar.
Swarovski gebruikt hiervoor onder andere de Swarobright coating, een interferentiespiegel die 99,5 procent van het licht doorlaat in plaats van te absorberen. Deze coating stuurt de kleurdelen van het licht nauwkeurig op gedefinieerde golflengten, wat resulteert in een kleurgetrouw en helder beeld. De coating bestaat uit circa dertig lagen en is slechts twee duizendste millimeter dik, ter vergelijking: een mensenhaar is zeventien keer dikker.
Naast Swarobright worden ook Swarotop en Swarodur gebruikt als coatings op de lenzen. Twee prismaoppervlakken krijgen een fasecoating die de kleurweergave verder verbetert. Per kijkerhelft zijn er samen meer dan tachtig afzonderlijke lagen aangebracht. Dit niveau van precisie is bij verrekijkers uit de midden- of lage prijsklasse onmogelijk te realiseren.
Kleurweergave en vertekening
Een goede verrekijker geeft kleuren zoals ze in werkelijkheid zijn, zonder onaangename kleurschijnsels aan de randen van het beeld. Dit wordt chromatische aberratie genoemd. Swarovski gebruikt speciaal optisch glas met lage dispersie om kleurafwijkingen te minimaliseren.
Vertekening is een ander aandachtspunt. Als u door een kijker naar een recht raster kijkt, zou dit raster precies recht moeten blijven. Bij inferieure optiek vervormen rechte lijnen aan de randen tot een lichte boog, ook wel vaatjesvertekening of kussendistortie genoemd. Bij hoogwaardige Swarovski verrekijkers is vertekening zo goed als afwezig, wat zorgt voor een betrouwbaar en natuurgetrouw beeld.
Swaroclean: reinigen zonder risico
Swarovski brengt op de buitenste lenzen ook de Swaroclean coating aan. Dit is een hydrofobe en olieafstotende toplaag die vuil, waterdruppels, insecten en boomhars minder goed laat hechten. Hierdoor is het reinigen van de lenzen sneller en eenvoudiger. Minder wrijven betekent minder kans op krassen en een langere levensduur van de coating.
Robuustheid en duurzaamheid
Optiek voor buiten gebruik moet bestand zijn tegen wisselende omstandigheden: regen, kou, hitte, vocht en mechanische schokken. Swarovski verrekijkers zijn gasdicht afgevuld met stikstof of argon, waardoor condensatie van binnenuit wordt voorkomen. De afdichting beschermt ook tegen stof en insecten.
De behuizing is veelal opgebouwd uit een lichtgewicht magnesium of aluminiumlegering, afgedekt met een stevige rubbermantel die grip biedt en klappen absorbeert. De brug die beide kijkerhelften verbindt is van hoogwaardig metaal en garandeert een stabiele mechanische verbinding, ook na jarenlang intensief gebruik.
Smeermiddelen in het scherpstellingsmechanisme zijn specifiek geselecteerd voor gebruik in extreme temperaturen, van strenge vorst tot hitte. Goedkope vetten drogen uit of worden te dik bij temperatuurextremen, wat resulteert in een stijve of onregelmatige scherpstelling.
Swarovski verrekijkers in ons assortiment
Bij Jachtloods vindt u een ruime keuze aan Swarovski verrekijkers voor uiteenlopende toepassingen. Hieronder lichten wij een aantal modellen toe.
Swarovski EL Range 10x42 TA - Deze verrekijker combineert uitmuntende optische kwaliteit met een ingebouwde afstandsmeter tot 2000 meter. Via de Swarovski app op uw smartphone kunt u uw laatste drie meetpunten inzien inclusief richting, hoek en afstand. Een uitstekende keuze voor de bergjager of de jager die regelmatig in onbekend terrein werkt.
Swarovski EL Range 8x42 TA - Dezelfde ingebouwde afstandsmeter als het 10x42 model, maar met een lagere vergroting en daardoor een breder gezichtsveld. De 8x vergroting geeft een ruimer overzicht en is geschikt voor wie bewegend wild volgt of in opener gebieden jaagt.
Swarovski NL Pure - Het meest recente en ergonomisch verst ontwikkelde model uit de Swarovski lijn. De unieke vorm met voorhoofdsteun maakt langdurig kijken aangenamer. De lichttransmissie van 91 procent maakt deze kijker bijzonder geschikt voor gebruik in de schemering. Swarovski geeft op dit model tien jaar garantie.
Persoonlijk advies
De juiste verrekijker kiezen hangt af van uw gebruiksdoel, de omstandigheden waarin u kijkt en uw persoonlijke voorkeur. Wilt u weten welk model het beste bij u past? Neem contact op met onze specialisten. Zij helpen u graag verder met advies op maat en de mogelijkheid om kijkers in onze showroom te vergelijken en te testen.